ΙΛΙΓΓΟΣ

Ο ίλιγγος είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την αίσθηση ότι το σώμα ή το περιβάλλον γύρω από το άτομο κινείται ή περιστρέφεται. Ο ίλιγγος δεν είναι μία πάθηση, αλλά ένα σύμπτωμα που μπορεί να προκληθεί από διάφορες αιτίες και να επηρεάσει τη ζωή του ατόμου σημαντικά.

Ο Ίλιγγος διαφοροποιείται από το αίσθημα ζάλης:

• Ίλιγγος: Αίσθημα περιστροφής. Το άτομο αισθάνεται ότι το περιβάλλον γύρω του περιστρέφεται ή ότι αυτός ο ίδιος κινείται στροφικά, ακόμα και όταν είναι ακίνητος.
• Ζάλη: Αίσθημα ασταθούς ισορροπίας ή αποσταθεροποίησης. Προσομοιάζει το αίσθημα σε ένα καράβι μέσα σε κύματα.

Λειτουργία του Εσωτερικού Αυτιού και Συστηματική Αίσθηση Ιλίγγου

Η ισορροπία διατηρείται μέσω του συντονισμού της λειτουργίας του εσωτερικού αυτιού, του οπτικού συστήματος και του νευρικού συστήματος. Στο εσωτερικό αυτί, υπάρχουν οι ημικύκλιοι σωλήνες και τα κυστίδια (σφαιρικό και ελλειπτικό), που καταγράφουν τις κινήσεις και τη θέση του κεφαλιού στον χώρο και στέλνουν πληροφορίες στον εγκέφαλο για τη θέση του σώματος. Όταν αυτή η διαδικασία αποδιοργανώνεται ή διαταράσσεται, μπορεί να προκαλέσει ίλιγγο.

Αιτίες Ιλίγγου

Ο ίλιγγος μπορεί να προκληθεί από πολλές καταστάσεις, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:

1. Περιπτώσεις που σχετίζονται με το εσωτερικό Αυτί

• Καλοήθης παροξυσμικός Ίλιγγος θέσης (ΒPPV): Είναι η πιο κοινή αιτία ιλίγγου και προκαλείται όταν τα μικρά σωματίδια ασβεστίου (ωτολίθοι) αποκολλώνται, και πίπτουν μέσα στους ημικύκλιους σωλήνες, προκαλώντας σύγχυση στις αισθητήριες πληροφορίες για την ισορροπία.
• Νόσος Meniere: Μια πάθηση του εσωτερικού αυτιού που προκαλεί επεισόδια ιλίγγου, απώλεια ακοής και εμβοές (βούισμα στο αυτί).
• Λοιμώξεις του εσωτερικού αυτιού (π.χ., λαβυρινθίτιδα ή αιθουσαία νευρίτιδα): Αυτές οι παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν αιφνίδιο οξύ ιλίγγο και απώλεια ισορροπίας.
• Ακουστικό Νευρίνωμα: ένας καλοήθης όγκος του ακουστικού νεύρου.

2. Περιπτώσεις που σχετίζονται με άλλες αιτίες, πέραν του έσω ωτός (μπορεί να προκαλούν ίλιγγο ή και άισθημα ζάλης)

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Νευρολογικές παθήσεις: Παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος (π.χ., σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό αγγειακό επισόδειο, ανεύρισμα ή εγκεφαλικοί όγκοι) μπορεί να επηρεάσουν την ισορροπία.
• Διαταραχές του κυκλοφορικού συστήματος: Αρρυθμίες, υποτονία (χαμηλή πίεση αίματος) ή ταχυκαρδία μπορεί να προκαλέσουν ζάλη όταν το αίμα δεν ρέει επαρκώς στον εγκέφαλο.
• Φάρμακα: Ορισμένα φάρμακα, όπως τα διουρητικά, τα ηρεμιστικά ή τα αντιβιοτικά, μπορούν να προκαλέσουν ζάλη ή ιλίγγους.
• Αγγειακές παθήσεις: Διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος στον εγκέφαλο, όπως το εγκεφαλικό ή η αρτηριακή στένωση, μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές ισορροπίας.
• Ψυχολογικές αιτίες: Άγχος και πανικός μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα ζάλης και ιλίγγου.

Συμπτώματα Ιλίγγου

Αν και ο ίλιγγος αποτελεί ο ίδιος σύμπτωμα και όχι πάθηση, μπορεί να συνυπάρχει με συμπτώματα όπως:

• Ναυτία και έμετος: Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ο ίλιγγος μπορεί να προκαλέσει ναυτία ή έμετο.
• Εμβοές: Στην περίπτωση της νόσου Meniere ή άλλων προβλημάτων στο αυτί, μπορεί να παρατηρηθούν και ήχοι στο αυτί.
• Απώλεια ακοής: Μπορεί να συνυπάρχει απώλεια ακοής ή αίσθημα συμφόρησης στο αυτί.
• Αίσθημα πίεσης στο αυτί ή το κεφάλι: Ιδιαίτερα αν η αιτία του ιλίγγου σχετίζεται με το αυτί ή την κυκλοφορία του αίματος.

Διάγνωση Ιλίγγου

Η διαγνωστική στα πλαίσια του ιλίγγου περιλαμβάνει:

• Ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση: Ο γιατρός εξετάζει τα συμπτώματα του ασθενούς, την ηλικία, το ιστορικό τραυματισμών και άλλες καταστάσεις. Επίσης πραγματοποιείται εξέταση του αυτιού.
• Ακουστική εξέταση και αιθουσαίες δοκιμασίες: με αυτό τον τρόπο ελέγχεται η λειτουργία του έσω ωτός όσον αφορά την ακοή και την ισορροπία.
• Απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ., μαγνητική τομογραφία ή αξονική τομογραφία): Χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση και τον αποκλεισμό πιθανών εγκεφαλικών ή νευρολογικών αιτίων.
• Παθολογική και Νευρολογική Συνεκτίμηση: η εξέταση του ασθενούς από Ιατρό Παθολόγο ή/και Νευρολόγο μπορεί να κριθεί αναγκαία για τον αποκλεισμό, άλλων αιτιών ιλίγγου, πέραν παθήσεων του έσω ωτός.

Πρόληψη Ιλίγγου

Ο Ίλιγγος προκαλείται από παθήσεις για τις οποίες δεν υπάρχει συγκεκριμένη πρόληψη.

• Σε ασθενείς με γνωστή Νόσο Meniere ενδέχεται να βοηθήσει η θεραπεία με Βηταϊστίνη. Επίσης έχει προταθεί δίαιτα φτωχή σε νάτριο.
• Η ωτίτιδα θα πρέπει να αντιμετωπίζεται έγκαιρα, πριν προκαλέσει αλλοιώσεις στο έσω αυτί.

Θεραπεία Ιλίγγου

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία του ιλίγγου και όσον αφορά ίλιγγο που προέρχεται από το αυτί, μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία. Εδώ θα συζητηθεί η θεραπεία στον ωτογενή ίλιγγο.

Φαρμακευτική Αγωγή Ιλίγγου

• Κορτιζόνη: σε περίπτωση αιθουσαίας νευρίτιδας, λαβυρινθίτιδας ή σε έξαρση της Νόσου Meniere
• Αντιισταμινικά (π.χ. Διμενυδρινάτη) για την ανακούφιση της ναυτίας
• Βηταϊστίνη: στη θεραπεία της Νόσου Meniere
• Αντιβιοτικά ή αντιφλεγμονώδη σε περίπτωση υπεύθυνων για τον ίλιγγο λοιμώξεων
• Ενδοτυμπανική Έγχυση Γενταμυκίνης: Σε προχωρημένη Νόσο Menier με συνοδό μειωμένη ακοή, η ενδοτυμπανική έγχυση της Γενταμυκίνης μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του ιλίγγου, αλλά μπορεί να επιφέρει επιπλέον απώλεια ακοής. Για αυτό το λόγο η θεραπεία γίνεται υπό τακτικές μετρήσεις της ακουστικής ικανότητας. Αν παρατηρηθεί σταθερή μείωση της ακοής, η θεραπεία σταματά.

Φυσιοθεραπεία στον Ίλιγγο

• Maneuvers (όπως η Epley ή Semont): Ειδικές ασκήσεις για τον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσης, που βοηθούν τους ωτόλιθους του αυτιού να επανέλθουν στη σωστή θέση.
• Φυσιοθεραπεία ισορροπίας: Ειδικά προγράμματα ασκήσεων που βοηθούν το σώμα να επαναρυθμίσει την ισορροπία και να προσαρμοστεί στη διαταραχή, μειώνοντας την αστάθεια. Η φυσιοθεραπεία είναι ιδιαιτέρως σημαντική σε ηλικιωμένους ασθενείς ώστε να προληφθούν πτώσεις.

Επεμβάσεις στον ‘Ιλιγγο

• Επεμβάσεις στο εσωτερικό αυτί: Σε σοβαρές περιπτώσεις της νόσου Meniere, μπορεί να απαιτηθούν χειρουργικές επεμβάσεις για να μειωθεί η πίεση στο εσωτερικό αυτί (Χειρουργείο Ενδολεμφικού Σάκου) και να αποκατασταθεί η λειτουργία του αιθουσαίου συστήματος. Άλλη επιλογή για τη Νόσο Meniere αποτελεί η Εκτομή του Αιθουσαίου Νευρου, που παρέχει συνήθως μόνιμη ανακούφιση σε μονόπλευρη Νόσο Meniere.
• Αφαίρεση ακουστικού νευρινώματος: Σε περίπτωση ύπαρξης ακουστικού νευρινώματος ως αιτία του ιλίγγου, αυτό αναλόγως του μεγέθους και του εντοπισμού του μπορεί να αφαιρεθεί μέσω υποκροταφικής, διαλαβυρινθικής ή ρετροσιγμοειδούς προσπέλασης.

Επιπλοκές Ιλίγγου

Ο Ίλιγγος μπορεί να επιφέρει επιπλοκές όπως:

• Πτώσεις και τραυματισμούς, ιδιαίτερα σε άτομα προχωρημένης ηλικίας
• Ψυχολογικές επιπτώσεις, όπως άγχος ή κατάθλιψη, λόγω της συνεχιζόμενης ζάλης.