ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΙΣΤΩΝ

Ελλείματα ιστών στο πρόσωπο μπορεί να προκύψουν μετά την χειρουργική εκτομή όγκων, όπως ο καρκίνος του δέρματος, μετά από σοβαρούς τραυματισμούς, εγκαύματα, ή λόγω συγγενών παθήσεων.

Το πρόσωπο, και ιδιαίτερα το ωτικό πτερύγιο και η μύτη, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα σε εξωγενείς παράγοντες από το περιβάλλον, όπως η άμεση μηχανική ενέργεια και η ηλιακή ακτινοβολία. Αυτό καθιστά τους τραυματισμούς αλλά και την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος στην περιοχή ένα σχετικά συχνό φαινόμενο. Αξίζει να σημειωθεί χαρακτηριστικά ότι το 80% των καρκίνων του δέρματος εμφανίζονται στο πρόσωπο, το λαιμό ή το ωτικό πτερύγιο.

Επίκτητα Ελλείμματα και Συγγενή Ελλείμματα Ιστών

Όταν τα ελλείμματα των ιστών προκύπτουν ως αποτέλεσμα ενός τραυματισμού (π.χ. Αυτοκινητιστικό ατύχημα, δάγκωμα κλπ.) ή ως αποτέλεσμα της χειρουργικής εκτομής κάποιου όγκου (π.χ. Εκτομή καρκίνου του δέρματος) τότε μιλάμε για επίκτητα ελλείμματα ιστών. Τα συγγενή ελλείμματα ιστών από την άλλη μεριά είναι ελλείμματα με τα οποία κάποιος γεννιέται, όπως π.χ. η μικρωτία (μικρότερο του φυσιολογικού ωτικό πτερύγιο) ή η ανωτία (παντελής απλασία του ωτικού πτερυγίου).

Πλαστική Αποκατάσταση Ελλειμμάτων Ιστών Προσώπου- Σχεδιασμός

Όταν ένα έλλειμα ιστού δεν μπορεί να επουλωθεί ικανοποιητικά μέσω της απλής σύγκλεισης, τότε θα πρέπει να σχεδιάζεται η πλαστική αποκατάσταση του ελλείμματος, η οποία έχει ως σκοπό της να αποκαταστήσει αφενός μεν την λειτουργία, αφαιτέρου δε την αισθητική της περιοχής. Αναλόγως της εντόπισης και του μεγέθους του ελλείματος, ο πλαστικός χειρουργός έχει στη διάθεσή του μια πληθώρα τεχνικών που θα εξασφαλίσουν το επιθυμητό λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα. Για την πλαστική αποκατάσταση του ελλείμματος μπορεί να χρησιμοποιηθούν:

• Κρημνοί (Flaps) : Οι κρημνοί είναι ιστοί που παρασκευάζονται από κοντινές περιοχές του σώματος, τροποποιούνται και μεταφέρονται προς στο έλλειμμα με σκοπό να επουλωθούν σε αυτό και να το αποκαταστήσουν. Χαρακτηριστικό ενός κρημνού είναι ότι διαθέτει δική του αιμάτωση, και δεν εξαρτάται από την αιμάτωση της περιοχής που δέχεται τον κρημνό για την αρχική του επιβίωση. Παράδειγμα αποτελεί ο δίλοβος κρημνός (bilobed flap) που χρησιμοποιείται συχνά για δερματικά ελλείμματα στην περιοχή του προσώπου, και ιδιαίτερα της μύτης.
• Mοσχεύματα (Grafts): Τα μοσχεύματα είναι ιστοί που παρασκευάζονται από κοντινές ή απομακρυσμένες προς το έλλειμμα περιοχές του σώματος, απομακρύνονται από αυτές και στη συνέχεια εμφυτεύονται στην περιοχή του ελλείμματος με σκοπό να επουλωθούν εκεί. Χαρακτηριστικό του είναι ότι δεν έχουν δική τους αιμάτωση, επομένως εξαρτώνται από την αιμάτωση της δέκτριας περιοχής για να επιβιώσουν. Παράδειγμα αποτελούν τα ελεύθερα δερματικά μοσχεύματα (μερικού ή ολικού πάχους) αλλά και τα μοσχεύματα χόνδρου (από το ωτικό πτερύγιο ή από τις πλευρές).
• Προθέσεις και Εμφυτεύματα (Implants): Πρόκειται για τεχνητά μέρη τα οποία χρησιμοποιούνται για να αποκαταστήσουν ελλείματα ιστών. Παράδειγμα αποτελούν οι προθέσεις ρινός, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση του ελλείμματος μετά από εκταταμένη εκτομή καρκινικών όγκων στην μύτη.

Πλαστική Αποκατάσταση Ελλειμμάτων Ιστών Προσώπου – Συνδυασμός Τεχνικών

Αξίζει να σημειωθεί ότι αναλόγως την περίπτωση, ο πλαστικός χειρουργός ενδέχεται να χρησιμοποιήσει συνδυασμό των παραπάνω μεθόδων, όπως γίνεται παραδείγματος χάριν στην περίπτωση ανακατασκευής του ωτικού πτερυγίου στην μικρωτία, που είναι η συγγενής υποπλασία του ωτικού πτερυγίου. Εδώ, στο πρώτο στάδιο της ανακατασκευής, ο χόνδρινος σκελετός του νέου ωτικού πτερυγίου σχηματίζεται από ελεύθερα μοσχεύματα χόνδρου που λαμβάνονται από την περιοχή των πλευρών, ενώ χρησιμοποιείται ένας τοπικός κρημνός στην κροταφική περιοχή για την αρχική κάλυψη αυτού του χόνδρινου σκελετού. Στο δεύτερο στάδιο της ανακασκευής, που γίνεται περίπου έξι μήνες μετά το πρώτο στάδιο, λαμβάνεται εκ νέου μόσχευμα χόνδρου και ένα ελεύθερο δερματικό μόσχευμα από την περιοχή του θώρακα, ώστε το νέο ωτικό πτερύγιο να ανασηκωθεί και να αποκτήσει πλέον μια φυσιολογική απόσταση από το επίπεδο του κρανίου.

Πλαστική Αποκατάσταση Ελλειμμάτων Ιστών Προσώπου – Είδος Αναισθησίας

Οι περισσότερες περιπτώσεις πλαστικής αποκατάστασης δερματικών ελλειμμάτων στην περιοχή του προσώπου γίνονται σε τοπική αναισθησία. Σε παιδιά ή σε περιπτώσεις πλαστικής αποκατάστασης μεγάλων ελλειμάτων η επέμβαση γίνεται σε γενική αναισθησία.

Πλαστική Αποκατάσταση Ελλειμμάτων Ιστών Προσώπου – Προετοιμασία

• Ο ιατρός προχωράει σε ανάλυση του υποκείμενου προβλήματος, κάνει μετρήσεις, και λαμβάνοντας υπ’ όψη του τις διαθέσιμες και ενδεδειγμένες τεχνικές αποκατάστασης του ελλείμματος, θα συζητήσει διεξοδικά μαζί σας τις δυνατότητες της επέμβασης, τις πιθανές επιπλοκές και τις εναλλακτικές.
• Στα πλαίσια της προεγχειρητικής εξέτασης γίνεται φωτογράφιση του προσώπου από διαφορετικές γωνίες.
• Ο ιατρός θα σας ενημερώσει αναλυτικά για την επέμβαση και θα απαντήσει σε όλες σας τις απορίες πριν τη λήψη της τελικής απόφασης.

Πλαστική Αποκατάσταση Ελλειμμάτων Ιστών Προσώπου – Μετεγχειρητικό Στάδιο

• Παρακολούθηση στην κλινική: σε περίπτωση τοπικής αναισθησίας, ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι μετά την επέμβαση. Σε περίπτωση γενικής αναισθησίας, η παρακολούθηση γίνεται στην κλινική προαιρετικά για το πρώτο 24ωρο. Έπειτα ο ασθενής παίρνει εξιτήριο, και μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις ήπιες δραστηριότητές του. Σε περιπτώσεις μεγάλων και σύνθετων ανακατασκευών συνήθως απαιτείται παραμονή στην κλινική για 5-6 ημέρες.
• Πόνος: Στην αποκατάσταση μικρών ελλειμμάτων ιστών ο μετεγχειρητικός πόνος είναι συνήθως ήπιος και ελέγχεται με τη λήψη απλών αναλγητικών.
• Αλλαγή Επιδέσμων: Ο επίδεσμος που τοποθετείται στο χειρουργείο αφαιρείται μετά από μία έως δύο μέρες, όπου και γίνεται ο πρώτος έλεγχος της επούλωσης και η πρώτη αλλαγή επιδέσμου από τον χειρουργό. Στη συνέχεια ο επίδεσμος αντικαθίσταται κάθε 2-3 μέρες για την πρώτη εβδομάδα, και έπειτα αφαιρείται. Τα ράμματα στην περιοχή του προσώπου αφαιρούνται συνήθως την πέμπτη μετεγχειρητική μέρα. Για τις περιπτώσεις ανακατασκευής ωτικού πτερυγίου στην μικρωτία, χρησιμοποιείται ένας ειδικός επίδεσμος που φοριέται για 4 εβδομάδες μέρα και νύχτα, και για τις επόμενες 4 εβδομάδες μόνο τη νύχτα κατά τον ύπνο.
• Σωματική άσκηση και αθλήματα: προτείνεται αποχή 1 εβδομάδας από έντονη σωματική άσκηση. Επίσης θα πρέπει να αποφεύγονται δραστηριότητες και αθλήματα με αυξημένο κίνδυνο τραυματισμού της περιοχής (π.χ. κολύμβηση, ποδόσφαιρο, μπάσκετ, τέννις) για 4 εβδομάδες μετά την επέμβαση. Για τις περιπτώσεις ανακατασκευής ωτικού πτερυγίου η περίοδος αποχής από τέτοια αθλήματα είναι 8 εβδομάδες.
• Έκθεση στον ήλιο: η απευθείας έκθεση στον ήλιο θα πρέπει να αποφεύγεται για 6 μήνες μετά την επέμβαση για την αποφυγή μελάγχρωσης (σκούρου χρώματος) στην ουλή του δέρματος. Για τους πρώτους 12 μήνες μετά την επέμβαση θα πρέπει να χρησιμοποιείται τοπικά αντιλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 50 SPF όταν ο ασθενής εκτίθεται στο εξωτερικό φως.